14 Augustus 2025
M 13: De Grote Herculesbolhoop
Credit & Copyright: R. Jay Gabany
Uitleg:
In 1716
merkte de Engelse sterrenkundige
Edmond Halley op: "dit is slechts een klein vlekje, maar het toont
zichzelf aan het blote oog wanneer de lucht kalm is en de Maan afwezig".
Natuurlijk wordt
M 13 tegenwoordig minder bescheiden erkend als de Grote
Herculesbolhoop, één van de helderste
bolvormige
sterrenhopen aan de noordelijke hemel.
Pas met een telescoop, zoals in de weergegeven afbeelding, worden de
honderdduizenden sterren van deze spectaculaire stercluster onthuld.
Op een afstand van 25.000 lichtjaar zijn de clustersterren
samengepakt in een volume met een diameter van slechts 150 lichtjaar, maar
als je de kern van de cluster nadert dan kan je
meer dan 100 sterren tellen in een kubus met zijden van slechts 3 lichtjaar.
Ter vergelijking: de dichtstbijzijnde ster na de
Zon bevindt zich meer dan 4 lichtjaar van ons vandaan.
Vroege telescoopwaarnemers van de Grote Herculesbolhoop merkten reeds een
merkwaardige samenkomst van drie donkere banden op, met een onderlinge hoek van
ongeveer 120°, die hier net onder het centrum van de bolhoop zichtbaar is.
Deze structuur, bekend als
de propeller
in M 13, is waarschijnlijk een toevallig effect als gevolg van de distributie van sterren die we vanuit
onze gezichtshoek in de dichte kern van de stercluster zien.