Astronomy Picture of the Day   [in Dutch]

Ontdek het heelal! (of: [in English])   Elke dag wordt een andere afbeelding of foto van ons fascinerende heelal onder de aandacht gebracht
met een bijbehorende korte uitleg geschreven door een sterrenkundige.

14 Augustus 2025

Zie Uitleg. Door op de
   afbeelding te klikken laadt u de versie met de hoogst beschikbare
   resolutie.

M 13: De Grote Herculesbolhoop

Credit & Copyright: R. Jay Gabany

Uitleg: In 1716 merkte de Engelse sterrenkundige Edmond Halley op: "dit is slechts een klein vlekje, maar het toont zichzelf aan het blote oog wanneer de lucht kalm is en de Maan afwezig". Natuurlijk wordt M 13 tegenwoordig minder bescheiden erkend als de Grote Herculesbolhoop, één van de helderste bolvormige sterrenhopen aan de noordelijke hemel. Pas met een telescoop, zoals in de weergegeven afbeelding, worden de honderdduizenden sterren van deze spectaculaire stercluster onthuld. Op een afstand van 25.000 lichtjaar zijn de clustersterren samengepakt in een volume met een diameter van slechts 150 lichtjaar, maar als je de kern van de cluster nadert dan kan je meer dan 100 sterren tellen in een kubus met zijden van slechts 3 lichtjaar. Ter vergelijking: de dichtstbijzijnde ster na de Zon bevindt zich meer dan 4 lichtjaar van ons vandaan. Vroege telescoopwaarnemers van de Grote Herculesbolhoop merkten reeds een merkwaardige samenkomst van drie donkere banden op, met een onderlinge hoek van ongeveer 120°, die hier net onder het centrum van de bolhoop zichtbaar is. Deze structuur, bekend als de propeller in M 13, is waarschijnlijk een toevallig effect als gevolg van de distributie van sterren die we vanuit onze gezichtshoek in de dichte kern van de stercluster zien.